Fryslân bloeit: de kracht van samen gezond en gelukkig zijn
Wie Bouwe de Boer zegt, zegt energie. Al 38 jaar werkt hij bij de gemeente Leeuwarden, waar hij ooit begon als energiecoördinator. Maar zijn blik reikt verder dan zonnepanelen en warmtepompen. “Energie gaat niet alleen over techniek,” zegt hij. “Het gaat over wat mensen gelukkig en gezond maakt.” Die gedachte bracht hem van fossielvrij rijden naar Fryslân Bloeit, een beweging die dorpen en wijken verbindt rond gezondheid, geluk en mienskip.
van energie naar vitaliteit
Het begon met een lezing over energie, vertelt Bouwe. “Ik had honderd plaatjes over zonne-energie en windmolens. Totdat een stagiair me wees op de Blue Zones: plekken in de wereld waar mensen ouder en gezonder worden. Ik voegde er drie slides over toe, en waarover ging het gesprek? Precies: over die drie. Toen wist ik, dáár zit energie in. Niet in kilowatturen, maar in mensen.”
Die ontdekking markeerde een omslag. Bouwe ging op zoek naar Friese voorbeelden en stuitte op een huisarts in Bakkeveen, die haar patiënten stimuleerde gezonder te leven in plaats van pillen te slikken. “Ze had ontdekt dat ze zeventig procent van haar patiënten eigenlijk niet had hoeven zien. Door beter eten, bewegen en slapen konden ze zichzelf helpen. Ik dacht: waarom hebben we dat niet in heel Fryslân?”
de kracht - van doen
Zijn antwoord kwam in de vorm van projecten die mensen letterlijk in beweging brachten. Tijdens Culturele Hoofdstad 2018 bedacht Bouwe samen met Marjan Minnesma van Urgenda de Elfwegentocht, waarin Friezen twee weken lang zonder fossiele brandstoffen reisden. “We zouden een miljoen euro subsidie krijgen, maar kregen uiteindelijk nul. Toen hebben we gezegd: we doen het tóch. En we haalden dat miljoen gewoon op via Friese sponsoren. Van bedrijven tot scholen, iedereen deed mee.”
Het bleek het begin van een bredere beweging: Fossielvrij Fryslân, gevolgd door Fryslân Bloeit, een initiatief dat draait om leefstijl, gezondheid en verbondenheid. Maar ook om met die verbondenheid het klimaat, armoede, biodiversiteit en bijvoorbeeld hergebruik lokaal aan te pakken. “In Wergea begon het: één dorp, één week lang alles uit de kast voor gezondheid en geluk. Van ochtendzwemmen tot gezamenlijke dorpsdiners. En het mooiste is: veel van die gewoontes blijven. Mensen blijven zwemmen, blijven samen eten, blijven in contact.”
van dorp - tot provincie
Wat begon in één dorp, groeide razendsnel uit tot een provinciale beweging. “Eerst waren er zes dorpen, nu al achtentwintig,” zegt Bouwe. “En het stopt niet bij dorpen: ook Leeuwarder wijken als Nijlân en de binnenstad doen mee, net als industrieterreinen.” Elke Bloeiweek is anders, maar de formule is gelijk: de inwoners bedenken zelf wat ze doen. “Wij zorgen voor het kader, de communicatie, de vergunningen en een beetje geld. Maar de ideeën komen uit het dorp. Dat is het geheim: als mensen zélf eigenaar zijn, blijft het leven.”
gezondheid begint bij verbinding
De gesprekken en initiatieven hebben Bouwe’s blik op gezondheid voorgoed veranderd. “De zorg loopt vast,” zegt hij. “Dus moeten we voorkomen dat mensen er terechtkomen. En dat lukt alleen als mensen elkaar helpen. Dorpen bedenken zelf hoe ze omgaan met armoede of eenzaamheid. Niet door beleid van bovenaf, maar door menselijke aandacht van onderop.”
Die mienskip is volgens hem de sleutel tot een vitaler Friesland. “In de Blue Zones draait het om negen principes, zoals gezond eten, bewegen, familie, doel in je leven, matigheid. Maar de kern is verbinding. Dat mensen elkaar weer leren kennen. Dat zie je in elk dorp terug.”
friese nuchterheid - als voedingsbodem
De Bloeiweken krijgen nu ook landelijk aandacht. “Vanuit andere provincies vragen ze me vaak: hoe krijgen jullie dat voor elkaar? Dan zeg ik: dat kan alleen in Fryslân,” lacht Bouwe. “Hier zijn de lijnen kort. Niemand voelt zich beter dan de ander. We kennen elkaar, we gunnen elkaar wat. En dat maakt dat dingen hier wél van de grond komen.”
Hij vergelijkt het met zijn ervaring bij een gemeente elders in het land: “Daar moest je eerst een notitie schrijven voordat je een wethouder mocht spreken. Hier bel ik hem gewoon. En hij of zij neemt op. Dat zegt alles over hoe we hier samenwerken.”
van initiatieven naar één beweging
Toch ziet Bouwe nog één grote uitdaging. “We zijn wereldkampioen initiatieven, maar we verbinden ze niet altijd aan elkaar. Er zijn zóveel mooie Friese projecten: van Circulair Friesland tot Generatie Fryslân 2035. Het zou prachtig zijn als we die kracht bundelen onder één gezamenlijke vlag: Fryslân als zesde Blue Zone van de wereld.”
Zijn droom? “Dat we in 2035 kunnen zeggen: wij wonen in een provincie waar gezondheid, geluk en duurzaamheid vanzelfsprekend zijn. Waar je zegt: ik doe dat niet, want ik woon in Fryslân. Dat zou pas echt bloeien zijn.”
geduld en bevlogenheid
De energie waarmee Bouwe praat, is aanstekelijk. “Ik ben geen beleidsmaker,” zegt hij. “Ik ben een aanjager. Als iets werkt, geef ik het door. En als het klaar is, begin ik weer ergens anders. Zo is Friesland Bloeit ook ontstaan.”
Zijn werk draait niet om plannen, maar om mensen. “Energie en geluk hebben iets gemeen: ze verspreiden zich vanzelf als je er ruimte voor maakt. Dat is het mooiste wat ik in 38 jaar heb geleerd.”
fryslân - als voorbeeld
De beweging groeit, van dorpen tot steden en verpleeghuizen. “Het kan overal,” zegt Bouwe. “Zelfs een zorginstelling met een kleine keuken kan kiezen voor lokale groenten. Kleine stappen, grote impact. Als we dat blijven doen, laten we zien wat Fryslân kan: met nuchterheid, lef en mienskip een gezondere toekomst bouwen.”
Met zijn aanstekelijke enthousiasme en onvermoeibare drive laat Bouwe zien dat echte verandering begint bij één simpel besluit: gewoon doen. “Je kunt hier niet tegen zijn,” zegt hij. “Gezondheid, geluk, verbinding; dat wil iedereen. En dat is precies wat Fryslân zo sterk maakt: we dromen niet alleen van een betere wereld, we bouwen eraan. Samen.”
Blijf op de hoogte
Blijf geïnspireerd en op de hoogte van wetenswaardigheden en nieuws. Volg Merk Fryslân op Linkedin of schrijf je in en ontvang de nieuwsbrief over Merkpositionering Fryslân.