Jongeren vertrekken uit Fryslân, maar komen ze ook terug?
Lunchlezing Tineke Reitsma
Bij Merk Fryslân organiseren we regelmatig een 'Broodje met...': informele kennissessies waarin een spreker ons meeneemt in nieuwe inzichten en perspectieven. Op dinsdag 3 november was onderzoeker Tineke Reitsma van de Rijksuniversiteit Groningen te gast. Zij vertelde over het onderzoeksproject Kom terug!, dat het verhuisgedrag van jongvolwassenen uit plattelandsregio's onderzoekt en bekijkt wat deze regio's kunnen doen om vertrekkers verbonden te houden – of opnieuw aan te trekken.
Vertrekken hoort erbij, maar terugkeren soms ook
Uit het onderzoek blijkt dat 67% van de jongeren die opgroeien in een plattelandsgemeente op enig moment vertrekt naar een andere gemeente. Ruim de helft (52%) van deze jongeren ook weer terug naar een plattelandsgemeente. 17% van de vertrekkers keert terug naar de eigen opgroeigemeente. Achter deze cijfers gaan bijzonder uiteenlopende verhalen schuil. Er zijn blijvers, terugkeerders, late vertrekkers en jongeren die meerdere keren verhuizen. Bovendien verschillen de verhuispatronen sterk per gemeente.
Familie, vrienden, werkgelegenheid en carrièremogelijkheden spelen een rol bij de keuze om terug te keren. Ook belangrijke levensmomenten, zoals afstuderen of het stichten van een gezin, kunnen aanleiding zijn om opnieuw naar de eigen regio te kijken.
Niet tegenhouden - maar verbonden blijven
Een interessante gedachte uit de lezing: vertrek hoeft geen verlies te zijn. Jongeren die elders studeren, werken en wonen, doen nieuwe ervaringen op en bouwen waardevolle netwerken op. Keren ze terug, dan nemen ze die kennis en contacten mee.
Tineke deelde inspirerende voorbeelden van initiatieven die de band met vertrokken jongeren behouden. Zoals het Deense Klub Eksilvestjyder, waar de gemeente actief contact onderhoudt met jongeren die elders wonen, onder meer via netwerkbijeenkomsten en borrels. In Zeeuws-Vlaanderen ontstond juist vanuit jongeren zelf het initiatief Rootzz, een netwerk dat jonge professionals en studenten met elkaar en de regio verbindt.
Twee succesvolle voorbeelden, maar met een heel verschillende aanpak. Waar het ene initiatief vanuit de regio wordt georganiseerd, groeit het andere van onderop. Dat laat zien dat er niet één juiste route is om jongeren betrokken te houden. Het draait vooral om aansluiten bij hun behoeften, verbinding behouden en durven experimenteren met wat werkt.
Een belangrijke les? Niet iedere jongere wil hetzelfde. Wie jongeren wil behouden of opnieuw aantrekken, moet begrijpen wat hen beweegt én op welke momenten een regio weer aantrekkelijk wordt.
Meer weten?
We kijken terug op een waardevolle sessie met veel interactie, vragen en discussie vanuit de zaal, die ons (ook) aan het denken zette over de toekomst van Fryslân. Want misschien is de vraag niet enkel: hoe voorkomen we dat jongeren vertrekken? Maar ook: hoe zorgen we ervoor dat ze zich altijd met Fryslân verbonden blijven voelen?
Wil je meer weten? Lees verder over het onderzoek Kom terug! van de Rijksuniversiteit Groningen.